Blog
Gidsen bij de thermale streken van Europa: wat te verwachten, wat het kost en wanneer te gaan.
Buiten baden: 463 plekken en drie verschillende dingen onder één label
463 locaties in deze catalogus leggen buiten baden vast, en het label dekt drie ongerelateerde ervaringen. 154 zijn thermaalbaden met een bassin buiten, 289 zijn zwembaden, en naar watersoort zijn 114 meren, 44 warmwaterbronnen, 12 rivieren en 9 stukken zee. Duitsland leidt met 138 en Zweden is tweede met 96 — maar elke Zweedse vermelding is een zwemplek aan een meer of de zee, geen verwarmd bassin, en dat is het onderscheid dat telt bij een winterbezoek. Slechts 25 van de 463 noemen een watertemperatuur; daarvan is de mediaan 36 °C en de spreiding 20 tot 45. En of ze in het seizoen sluiten, leggen minder dan vijftig locaties in de hele catalogus vast: van de meeste van deze plekken kunnen wij niet zeggen of ze in januari open zijn.
Verder lezen →
Baden zonder drempel: 664 locaties zeggen dat u binnenkomt, 168 dat er een bruikbaar toilet is
664 locaties in deze catalogus leggen drempelvrije toegang vast, 264 leggen die als beperkt vast en 154 verklaren dat er geen is. Duitsland heeft 452 van de 664, dan Oostenrijk 59 en Hongarije 29 — een verdeling die meer zegt over wie zorgvuldig karteert dan over wie zorgvuldig bouwt. Het beslissende gat zit binnen de toegankelijke groep: van de 664 met een vastgelegde toegankelijke ingang leggen slechts 168 een toegankelijk toilet vast. En niets in de gegevens beschrijft het in het water komen — tillift, onderwaterhellingbaan, transferbank —, en daar hangt een badbezoek juist van af. Een kenmerk betekent dat iemand eens een drempel heeft gezien, niet dat een locatie voor u zal werken.
Verder lezen →
Zes deuren, zes woorden: wat de bordjes in een saunagang echt betekenen
1.475 locaties in deze catalogus hebben een sauna: 1.252 zijn zelfstandige saunahuizen, de rest zijn thermaalbaden, waterparken en zwembaden met een saunavleugel. Duitsland telt er 1.053, dan Tsjechië 106, Oostenrijk 99, Slowakije 83 en Hongarije 34 — de sauna is een Duitse instelling op een manier waarop thermaal water dat niet is. Nog 82 locaties staan geregistreerd als hammam, waarvan 55 in Turkije. De bordjes op de deuren beschrijven twee variabelen en niets meer: hoe warm de lucht is en hoeveel water erin zit. Een Finse cabine loopt op 80-100 °C bij zeer lage luchtvochtigheid, een stoombad op 40-50 °C bij bijna verzadiging; een tepidarium is een warme ruimte waarin men juist niet hoort te zweten, en een infraroodcabine warmt de huid direct op in plaats van de lucht — daarom ontzeggen puristen haar de naam sauna.
Verder lezen →
Textielvrij baden: wat het bord betekent en waar de regel echt geldt
Achtenveertig locaties in deze catalogus — sauna's, zwembaden, thermaalbaden en waterparken, stranden niet meegerekend — leggen vast dat er zonder badkleding wordt gebaad of dat het is toegestaan. Bij drieëntwintig is het verplicht en niet slechts toegestaan. Duitsland telt 31, dan Oostenrijk 5, Zweden 3, België 3, Hongarije 2. Nog eens 35 locaties leggen het omgekeerde vast, badkleding verplicht, en ook daar staat Duitsland bovenaan met 20. De regel geldt bijna altijd voor één ruimte en niet voor het gebouw: in de Duitstalige traditie is het saunagedeelte textielvrij en de zwemhal niet. Deze cijfers beschrijven wat vrijwilligers op de kaart hebben vastgelegd, niet hoeveel zulke plekken bestaan — Duitsland alleen heeft duizenden sauna's.
Verder lezen →
Wat het woord „Thermen” op het bord u werkelijk vertelt
561 van de 8.571 locaties in deze catalogus dragen een thermaal woord in hun naam — Therme, terme, termál, thermaal. Van 202 daarvan hebben wij ten minste één gegeven over het water: een temperatuur, een genoemd mineraal, een mineralisatie, een boordiepte, een officiële benaming. Van de overige 359 hebben wij niets, en 165 daarvan hebben tóch een werkende website, dus het zwijgen is een keuze en geen ongelukje. Andersom werkt de naam even slecht: 493 van de 992 locaties die wij als thermaalbad indelen dragen het woord helemaal niet. Ook onze eigen categorie is niet betrouwbaar: 62 van de 561 staan als iets anders dan een thermaalbad geboekt, en bij nazien is dat vooral onze ruis — de Claudius Therme in Keulen staat twee keer in de catalogus, eenmaal als thermaalbad met 35 °C en Heilwasser-benaming en eenmaal, onder de bedrijfsnaam, als sauna. Twee dingen beslissen de vraag, en geen van beide staat op het bord: een gepubliceerde analyse en een temperatuur bij de bron.
Verder lezen →
Gecertificeerd geneeskrachtig water: de 208 Europese baden waarvan een staat het water werkelijk onderzocht
Tweehonderdacht locaties in deze catalogus hebben een officiële benaming voor geneeskrachtig water: 207 thermaalbaden en één bron, ongeveer een vijfde van de 992 opgenomen thermaalbaden. Hongarije heeft er 106, Duitsland 51, Portugal 42, Oostenrijk 7, Zwitserland en Italië elk één. Zeventig van die benamingen lazen we rechtstreeks uit een staatsregister, de andere 138 van de eigen pagina van de exploitant. De twee groepen overlappen nauwelijks: het Portugese register noemt 42 baden waarvan slechts 17 een website hebben en geen enkele een watertemperatuur publiceert, terwijl alle 51 Duitse baden een website hebben en geen enkele voorkomt in een register dat wij hebben ingelezen. Zwavel is het meest genoemde bestanddeel, in 34 gevallen. Van de 208 noemen slechts 82 enig bestanddeel en zeggen 81 waarvoor het water wordt gebruikt. De benaming certificeert de samenstelling, niet de werking.
Verder lezen →
IJzerhoudend thermaal water: waarom de steen oranje wordt, en de 75 Europese baden die erop gebouwd zijn
75 Europese thermale baden noemen ijzer bij de hoofdbestanddelen van hun water: 40 in Duitsland, 11 in Hongarije, 8 in Slovenië en de rest verspreid over tien andere landen. Vierentwintig bezitten een officiële erkenning als geneeskrachtig water. Bij 40 van de 75 is ijzer het enige bestanddeel dat de exploitant noemt. Waar een badtemperatuur is gepubliceerd is de mediaan 37 °C, het bereik loopt van 21 tot 45 °C, en de putten erachter van 120 m tot 3.000 m. Onder de grond is het ijzer opgelost en het water helder; de bekende okerkleurige aanslag ontstaat pas bij contact met lucht — daarom tekent de kleur de steen en niet het bad.
Verder lezen →
Zwavelhoudend thermaal water: waarom het ruikt, waarmee het komt, en de 86 Europese baden die erop gebouwd zijn
86 Europese thermale baden noemen zwavel bij de hoofdbestanddelen van hun water: 25 in Hongarije, 19 in Duitsland, 9 in Italië en 9 in Slowakije. Vierendertig bezitten een officiële erkenning als geneeskrachtig water. Bij 37 van de 86 is zwavel het enige bestanddeel dat de exploitant noemt; bij de rest komt het met calcium, ijzer of magnesium. Badtemperaturen lopen van 23 tot 45 °C met een mediaan van 36 °C, terwijl de bronnen erachter 74 °C halen. De geur komt van waterstofsulfide, dat de menselijke neus bij enkele delen per miljard waarneemt — duizenden malen onder elke chemisch betekenisvolle concentratie, en daarom ruikt een minieme spoor dramatisch.
Verder lezen →
Thermaal water bij gewrichts- en rugklachten: wat 125 Europese baden aangeven — en wat er werkelijk in het water zit
Van 125 Europese thermale baden die aangeven dat hun water wordt gebruikt bij gewrichts-, rug- of reumaklachten, noemen er 101 uitdrukkelijk het bewegingsapparaat en 67 bezitten een officiële erkenning als geneeskrachtig water van een nationale autoriteit. Hongarije heeft er de meeste (42), daarna Duitsland (34) en Slowakije (15). Zwavel is het meest voorkomende hoofdbestanddeel, in 39 ervan. Waar een badtemperatuur is gepubliceerd, is de mediaan 37 °C — lichaamstemperatuur —, de koudste 26 °C en de warmste 45 °C. Niets hiervan bewijst werking; het is een vastlegging van wat de exploitanten aangeven en wat er in hun gepubliceerde analyses staat.
Verder lezen →